Your message has been sent, you will be contacted soon
Revista Armonii Culturale

Call Me Now!

Închide
Prima pagină » CREDO » Traduceri » Η πνευματική αξία της Αγίας Ευχαριστίας – Θεμέλιο της Εκκλησία, της ενότητα της και της σωτηρίας του ανθρώπου εν Χριστό

Η πνευματική αξία της Αγίας Ευχαριστίας – Θεμέλιο της Εκκλησία, της ενότητα της και της σωτηρίας του ανθρώπου εν Χριστό

Η πνευματική αξία της Αγίας Ευχαριστίας – Θεμέλιο της Εκκλησία, της ενότητα της και της σωτηρίας του ανθρώπου εν Χριστό

Η ορθόδοξή μας θεολογία, η οποία είναι κληρόνομη της πλούσιας πατριστικής παράδοσης, επιδιώκει, στη διάρκεια όλης της διδασκαλίας της, την πνευματική πρόοδο του χριστιανού στον δρόμο της τελειοποίησης εν Χριστό, διαμέσου του καθαρισμού των παθημάτων και διαμέσου της απόκτησης αρετών, με τον σκοπό να αγγίζει την τέλεια κοινωνίας με τον Κύριό μας, Ιησούς Χριστός. Γνωρίζουμε ότι ο πιστός δεν μπορεί να αποκτήσει την σωτηρία χωρίς την προσωπική του συμμετοχή και κόπο, χωρίς την επιμονή και την επιστράτευση όλης της ύπαρξής του με τον σκοπό την τελειοποίησή του. Η πλαισίωση και η ένταξη του θελήματος στον δρόμο της προχώρησης προς Θεό έχει μεγάλη ανάγκη από την βοήθεια και την συμμετοχή της Θείας Χάριτος. Με την Χάρη και με την βοήθεια των Αγίων Μυστηρίων ο κόπος που κάνει ο πιστός προς την αρετή ξεπερνάει τα όρια του φυσικού, του κανονικού, και αντικειμενοποιείτε, ενώ με την ασκητική ζωή ο πιστός είναι όλο και πιο συνειδητός όσον αφορά την πραγματικότητα μιας άγιας ζωής . Αυτή η συνεργασία του ανθρώπου με την Θεία Χάρη, για να είναι ένα πράγμα με ακριβό νόημα και σκοπό, πρέπει να βρει την στεφάνωση σ’αυτήν την ζωή, στην μυστική και πλήρη ένωση με τον Θεό στην Αγία Ευχαριστία. «Η πρόοδός μας στην αρετή προς την ένωση με τον Χριστό δεν είναι όμως χωρίς αποτυχίες, χωρίς πολλές πτώσεις, χωρίς πειρασμούς και εμπόδια που προέρχονται από την στάση μας ως άνθρωποι που υποτάσσονται στην αμαρτία (Ά Ιωάννη 1, 8-9), γεγονός που προϋποθέτει την άφεση της αμαρτίας, την συγχώρεση και λοιπόν η αναστύλωση στην καθαρότητα, για ένα νέο ξεκίνημα του κόπου που διακόπηκε από την αμαρτία και για την κοινωνία με το Σώμα και το Αίμα του Κυρίου» .
Τονίζοντας τις συνέπειες της πτώσης του ανθρώπου στην αμαρτία και βλέποντας στην σωτηρία ένα δώρο αποκλειστικά του Θεού, που το έκανε στο ανθρώπινο πρόσωπο, ο προτεσταντισμός διαφορετικών ειδών απέρριψε την ικανότητα, από την πλευρά του ανθρώπου, να πραγματοποιήσει την μετάνοια, όπως και την δυνατότητα ανανέωσης και άφεσης των προσωπικών αμαρτιών διαμέσου της Χάριτος του Αγίου Πνεύματος. «Ο προτεσταντισμός δεν βλέπει την αναγκαιότητα και δυνατότητα ενός ξανακερδίσματος της δύναμης επικαιροποίησης της κοινωνίας του ανθρώπου με τον Χριστό για την πλήρη ένωση με Αυτόν στην Ευχαριστία» . Αλλά η άφεση των προσωπικών αμαρτιών δεν μπορεί να αποκτηθεί μόνο πιστεύοντας στην υπόσχεση που έκανε ο Χριστός, αυτό είναι κάτι περισσότερο από μια εμφατική (ρητορική) πράξη. Η άφεση προϋποθέτει ένα ειδικό Μυστήριο, που να περιέχει την εξομολόγηση των αμαρτιών, έναν κόπο για μετάνοια και θέληση να ανακαλύψει και να αναγνωρίσει την αμαρτία, την παραίτηση της κακίας και την απόφαση της εκπλήρωσης και καλλιέργειας μόνο του καλού. Και σ’αυτή την πράξη θελήματος απαντάει στο Ιερό Μυστήριο της Εξομολόγησης ή Μετάνοιας η ενέργεια της Χάριτος του Θεού και διαμέσου της προσευχής του ιερέα ο Θεός αποκαθιστάει, με την χαρική άφεση αμαρτίας, τον πιστό που μετανόησε, στην κοινωνία με Αυτόν και με την Εκκλησία. Επομένως, το Μυστήριο της Εξομολόγησης ή της Ομολογίας ξανανοίγει στον πιστό την οδό προς την μετάληψη με το Σώμα και το Αίμα του Κυρίου, οδό που ήταν κλεισμένη από την αμαρτία, αλλά επίσης δίνει την ευκαιρία στον πιστό να συμμετέχει ο ίδιος, με τον σκοπό απόκτησης της σωτηρίας, της αιώνιας κοινωνίας με τον Κύριο Χριστό, συμμετοχή που σφραγίζεται στο Μυστήριο Αγίας Ευχαριστίας. Τα δυο Μυστήρια, της Εξομολόγησης και της Αγίας Κοινωνίας, είναι λοιπόν δεμένα μεταξύ τους σ’αυτή την διαδικασία σωτηρίας και τελειοποίησης του χριστιανού, υπάρχοντας σ’αυτόν τον τρόπο, μια αδιάρρηκτη σχέση μεταξύ τους.
Αναφερόμενοι στην Αγία Ευχαριστία ως Μυστήριο και Θυσία, θα πούμε ότι το πλούτος των νοημάτων – εφόσον η αληθινή οντολογική πληρότητα πλαισιώνει στην πιο στενή μονάδα τον Θεό και τον άνθρωπο, συνεπάγεται την διαστημική διάσταση της ύπαρξης και ταυτόχρονα προεικονίζει και την εσχατολογική ενότητα της Αγίας Ευχαριστίας – δεν μπορεί να προσδιοριστεί και εννοηθεί παρά διαμέσου της ενότητας πίστης στον Χριστό τον αληθινό από την Εκκλησία της οποίας κεφάλι είναι, θεμελιωμένη στην υπερφυσική θεία αποκάλυψη που περιέχεται στην Αγία Γραφή και στην Αγία Παράδοση . Διότι η Ευχαριστία δεν είναι ένα πράγμα, ένα αντικείμενο, αλλά είναι ζωή και πηγή ζωής , δυναμική υποκειμενικότητα, επειδή με την μεταβολή γίνεται θυσία της Εκκλησίας, των πιστών, ο άρτος και ο οίνος που δεν είναι άλλο παρά έκφραση του ανθρώπινου έργο εν δημιουργία, προσφερόμενους από αγάπη στον Θεό, και που γίνονται το Σώμα και το Αίμα του Χριστού, θεομένους διαμέσου της θυσίας, θανάτου και Ανάστασή Του, και γι’αυτό είναι ζωοφόροι διαμέσου των θείων ενεργειών, της Χάριτος που ενθεώνει, για όλους εκείνους που θα κοινωνούν με αυτές.
Η Ευχαριστία είναι ενθύμηση της Γολγοθάς και βέβαια, επικεροποίησή της, παρουσία του Χριστό που θυσιάζεται αναίμακτος, πλαισιώνοντας και περιέχοντας στην θυσία Του και την θυσία των πιστών, προσφέροντας μονίμως τον εαυτό Του στον Πατέρα ως τέλεια θυσία και προσφέροντας έτσι στον Θεό και την θυσία των πιστών που περιέχεται στην θυσία Του. Προσφέρει αυτούς ως θυσία, τους παραδίδει μυστικά στον Θεό – ο Δημιουργός, Πατέρας και Άρχοντας. «Διότι – λέει ο Άγιος Κύριλλος της Αλεξανδρείας – εν Χριστό είναι η προσφορά μας ως θυσία και διαμέσου Αυτού πλησιάζουμε εμείς, οι ακάθαρτοι. Αλλά διορθωνόμαστε δια της πίστης και προσφερόμαστε στον Πατέρα ως καλή ευωδιά, και έχουμε τον Χριστό μέσα μας, ως καλή οσμή πνευματικής ευωδιάς» . Σ’αυτόν τον τρόπο, η Ευχαριστία είναι η συνάντηση και η οικεία (προσωπική) κοινωνία ανάμεσα στον Θεό, ο οποίος προσφέρεται στην σωτήρια Του αγάπη, και τον άνθρωπο που ψάχνει ακατάπαυτα και με θερμό ζήλο την αλήθεια και την θεία ζωή, και παρακινείται και αυτός να προσφέρει τον εαυτό του στην αγάπη, που τον ενώνει με εκείνον που ψάχνει και αγαπάει. «Ακόμα και ως θυσία αυτό είναι ένα μυστήριο, διότι προσφέροντας τον εαυτό μας στον Θεό υψωνόμαστε και κοινωνούμε από την αγιότητα και ευλογία Του, και το ίδιο το Μυστήριο είναι μια θυσία, επειδή το Σώμα του Κυρίου που μας δίνεται είναι Σώμα που θυσιάστηκε και αναστήθηκε, και μας εκτυπώνει την κατάσταση θυσίας με την οποία υψωνόμαστε και προχωράμε προς την ανάσταση» . Διαφορετικά από τα άλλα Μυστήρια της Εκκλησίας, όπου σε μια ορατή μορφή ο Χριστός μας κοινωνεί εν Άγιο Πνεύμα την Χάρη του, διαμέσου της θεόμενης ανθρωπότητας Του, στην Αγία Ευχαριστία προσφέρει τον εαυτό Του, με τον ίδιο Του το Σώμα, υπό την μορφή του άρτου και του οίνου οι οποίες, εξαιτίας της Επίκλησης σταματούν να είναι απλά άρτος και οίνος και είναι, από εδώ και πέρα, η ίδια η ανθρωπότητα ενυπόστατη στον Λόγο και Υιό του Θεού στην Παναγία – Θεοτόκου, ανθρωπότητα αναστημένη και υψωμένη εν δεξιά του Πατέρα, στην απόλυτη οικειότητα και κοινωνία της Αγίας Τριάδας . Στην Ευχαριστία ο Χριστός δεν μας δίνει μόνο μια «λάμψη της θυσιαστικής και αναστατηκής Του κατάσταση, αλλά το ίδιο Του το Σώμα βρισκόμενο σ’αυτή την κατάσταση» και γι’αυτό η Ευχαριστία είναι η αποκορύφωση όλων των άλλων Μυστηρίων . Επομένως ο άνθρωπος συμμετέχει έτσι στην δοξασμένη ανθρωπότητα του Χριστού που δεν είναι «η ουσία του Θεού», αλλά μια ανθρωπότητα που έχει την ίδια ουσία με εκείνη του ανθρώπου και που ταιριάζει σ’αυτόν ως φαγητό και ποτό. Διότι όπως ο άρτος και ο οίνος αποτελούν τα τρόφιμα που είναι βασικά για το ανθρώπινο σώμα, και μεταμορφώνονται κάπως στην ουσία του ανθρώπου, με τον ίδιο τρόπο στον άρτο και στον οίνο της Ευχαριστίας δίνονται έναν νέο στόχο και σκοπό, όταν μεταβάλλονται από το Άγιο Πνεύμα και γίνονται τύπο της μελλοντικής ανθρωπότητας, πλήρως ενωμένη με τον Χριστό και μεταμορφωμένη, Μυστήριο όπου η θεομένη ανθρωπότητα του Χριστό γίνεται δική μας … «Ο Άγιος Κύριλλος της Αλεξάνδρειας θα δείξει τελείως διαφορετικά την ευχαριστιακή πραγματικότητα και την χριστολογική αλήθεια. Ξεκινώντας από την Αγία Γραφή, αυτός έδειξε ότι το ευχαριστιακό σώμα δεν είναι ένα κοινό σώμα, επειδή Εκείνος που προσφέρεται δεν είναι ένας απλός άνθρωπος. Ο Λόγος είναι εκείνος που προσφέρει το ζωοπηγή σώμα Του για την ζωή του κόσμου. Για τον Άγιο Κύριλλο, τα λόγια του Κυρίου, «Αυτό είναι το σώμα Μου», περιέχουν μέσα τους όλο το ευχαριστιακό νόημα. Στις λέξεις «σώμα Μου» βρίσκεται τόσο η ευχαριστιακή διδασκαλεία, όσο και η χριστολογική, και όχι τελευταία, η σωτηριολογική διδασκαλεία. Με άλλα λόγια, ο Κύριος δέχεται τα στοιχεία όχι μόνο ως μια νέα μορφή συνέχισης του σώματός Του, αλλά και για να τονίσει ότι αυτό το σώμα ανήκει στην Ευχαριστία. Η αλήθεια είναι, για τον Άγιο Κύριλλο, πως αυτό το σώμα εντάσσεται στον Λόγο διαμέσου μιας αληθινής μεταμόρφωσης, όπως η ανθρώπινη φύση θεόνεται διαμέσου της δύναμης και ενέργειας της θεϊκής φύσης. «Ακριβώς γι’αυτό, λέει ο ίδιος Πατέρας της Εκκλησίας, βάλλοντας τα ευχαριστιακά στοιχεία μπροστά στον Θεό, προσευχόμαστε με επιμονή να μεταμορφωθούν για μας στην πνευματική ευλογία, και όταν τα παίρνουμε, εμείς να είμαστε άγιοι, σωματικά και ψυχικά. Έπειτα ο Σωτήρας, με τις λέξεις «Αυτό είναι το Σώμα Μου και Αυτό είναι το Αίμα Μου» θέλει να μην νομίζεις ότι εκείνο που εμφανίζεται είναι μια φαντασία, αλλά να ξέρεις ότι ο Παντοδύναμος μεταβάλλει με ανείπωτο τρόπο τα στοιχεία στο Σώμα και Αίμα Του και εμείς, όταν κοινωνούμε με αυτά, παίρνουμε την ζωοπηγή δύναμη του Χριστού, που μας αγιάζει. Ο Κύριος πρέπει ασφαλώς να είναι μέσα μας διαμέσου της δύναμης του Αγίου Πνεύματος, με έναν τρόπο άξιος για Θεό, και να ενωθεί και με τα σώματά μας διαμέσου του Αγίου Σώματός Του και του πολύτιμου Αίματός Του, που τα έχουμε στην ζωοπηγή ευλογία του» (Κατά του Νέστωρ 4, 4, Historia monachorum in Aegipte 1, 64). Ο Άγιος Κύριλλος δεν επιμένει πάνω στον τρόπο παρουσίασης των στοιχείων επειδή γι’αυτόν η μεταμόρφωση έχει το βαθύ νόημα της ενσωμάτησης στοιχείων όχι μόνο ως σώμα, αλλά και ως εξάρτησης του σώματος στον Λόγο και ένταξη σ’Αυτόν. Η μεταμόρφωση είναι πάνω από τις λέξεις, όπως και η ενανθρώπηση. Η διαφορά του τρόπου και της ουσίας δεν αποτελεί μια διαφορά ως θέση, επειδή και στις δυο περιπτώσεις το Σώμα του Κυρίου ασκεί το ίδιο έργο. Επομένως η Ευχαριστία είναι η αναγκαία συνέχιση της ενανθρώπησης, παρόλο που είναι ένα διαφορετικό τρόπο παρουσίας, αλλά το ίδιο σώμα μας δίνει την ζωή και μας ενώνει με την ζωή» .
Γι’αυτό η Ευχαριστία είναι το αποκορύφωμα της σχέσης του ανθρώπου με την Θεό εν Χριστό, διότι διαμέσου της ο Σωτήρας είναι ολόκληρος μέσα μας, και εμείς είμαστε μέσα Του, στην κοινωνία και ενότητα της αγάπης, της ζωής σε όλες τις πλευρές της. Προλαμβάνοντας την εσχατολογική κατάσταση, η Ευχαριστία στερεώνεται στην ιστορική θυσία από τη Γολγοθά, όταν ο Ιησούς Χριστός υπακούει στον Πατέρα μέχρι τον θάνατο, θάνατο πάνω στον σταυρό (Φιλιπ. 2, 8), προσφέροντας μια καθαρή θυσία, εν καλή οσμή πνευματικής ευωδιάς, που αποτελείται από την ανθρωπότητά Του, που φτάνει έτσι στο υψηλότερο βαθμό διαφάνειας για τον Θεό. Αλλά αυτό δεν σημαίνει πως η Ευχαριστία περιορίζεται μόνο σε μια αναμνηστιακή όψη, στην χρονολογική και ιστορική όψη των γεγονότων, παθημάτων και Ανάστασης του Κυρίου ημάς Ιησούς Χριστός, τα οποία διακηρύττουμε δια του λειτουργήματός μας. Στην Αγία Ευχαριστία, που γίνεται στο πλαίσιο της θείας Λειτουργίας, ο Κύριος Χριστός είναι μια σωτήρια και τωρινή παρουσία, πάντα νέα, κάθε φορά που πράττεται. Η ευχαριστιακή παρουσία του Χριστού είναι η αιώνια παρουσία του Θεού, παρελθόν και παρόν, ξεπερνώντας τις άκαμπτες και οριστικές σφαίρες του χρόνου, βάλλοντάς μας κάτω από το φως της θεϊκής παντοδυναμίας που ενεργεί προτεραία, ενώνει τα ξεχωρισμένα και τα προσανατολίζει προς τον εσχατολογηκό χρόνο υπονοούμενος ως ένωση με τον Θεό, κατεχόμενη από την παρουσία Του. Αυτό σημαίνει ότι διαμέσου της Ευχαριστίας, που διέταξε στους Αποστόλους να την πράττει στην μνήμη και ανάμνησή Του (Λουκά 22, 19, Ι Κορίνθιους 11, 24), ο Χριστός επικαιροποιεί την αντικειμενική θυσία Του για όλο το ανθρώπινο γένος. Γι’αυτόν τον λόγο κάθε κοινότητα και κάθε ανθρώπινο πρόσωπο καλείται να αποκτήσει υποκειμενικά τους καρπούς της, και έτσι ελκύεται στην αυτοθυσία του προς Θεό με βάση την μοναδική, αλλά αιώνια θυσία, που προσφέρεται πάντα από τον Χριστό προς τον Πατέρα. Επιπλέον, η μεταβολή των Τιμίων Δώρων σε Σώμα και Αίμα του Χριστού και ο αγιασμός των πιστών είναι οι δύο καρποί του κατεβάσματος του Αγίου Πνεύματος στον καιρό της Επίκλησης, διότι το Άγιο Πνεύμα καλείται από την κοινότητα για να μεταβάλει τα Δώρα που αυτή τα προσέφερε και να την αφομοιώσει και αυτήν στο Σώμα του Κυρίου και έτσι να την ανυψώνει πάντα . Σ’αυτόν τον τρόπο «τοποθετημένη κάθετα στην θυσία της Γολγοθάς, η Αγία Ευχαριστία δεν παραμένει μια απλή ανάμνηση η μνήμη του θανάτου και της ανάστασης του Χριστού, αλλά μια πραγματική και υπέρτατη θυσία, που εξηγείται με την κατάσταση συνεχής θυσίας του Χριστού μπροστά στον Πατέρα, ακόμα και στον θρόνο δόξας εν δεξιά Του» . Η ευχαριστιακή θυσία είναι μια και ίδια με την θυσία της Γολγοθά και η θυσία μας αφομοιώνεται με την αφιέρωση, με την μεταβολή των στοιχείων που προσφέρονται από την Εκκλησία, από την εκκλησιαστική κοινότητα, δηλαδή του άρτου και του οίνου, στο Σώμα και Αίμα του Χριστού και με την κοινωνία των πιστών με αυτά.
Επειδή είναι θυσία, και η θυσία σχετίζεται με το πρόσωπο και είναι η βαθύτατη και υψηλότερη χαρακτηριστική του γνώρισμα – σ’αυτήν την περίπτωση η θυσία είναι του Προσώπου του Χριστού, ο ενάνθρωπισμένος Λόγος, ο υπέρτατος Αρχιερέας και Διάκονος (Εκείνος που πράττει, που λειτουργεί) – διότι η θυσία σχετίζεται αδιαρρήκτως με την ιερατική διακονία, η Ευχαριστία «είναι το Μυστήριο της πληρέστερης παρουσίας και του πιο αποτελεσματικού έργου του Χριστού στην Εκκλησία και δι’αυτής σε όλον τον κόσμο» . Η θυσία σημαίνει η παρουσία εκείνου που θυσιάζεται, προσφέροντας τον εαυτό του, και η βίωση και αίσθηση αυτής της παρουσίας από εκείνον στον οποίο το πρόσωπο χαρίζεται εν αγάπη. Γι’αυτό, στην Ευχαριστία ως Θυσία και Μυστήριο, υπάρχει στον πιο ενιαίο και αρμονικό τρόπο η πραγματοποίηση της πληρέστερης ένωσης μεταξύ του Χριστού και του ανθρώπινου προσώπου. Αυτή είναι η αλήθεια της Γραφής και της Παράδοσης της Εκκλησίας. Ο Χριστός είναι ο άρτος της ζωής (Ιωάννης 6, 35), αλήθεια και πραγματικότητα ομολογημένη από την Εκκλησία κατά την διάρκεια των αιώνων μέχρι αυτή την στιγμή. Μέσα σ’αυτό το νόημα, ο Άγιος Κύριλλος του Ιερουσαλήμ υποστηρίζει πως «με την μορφή του άρτου σου δίνεται το Σώμα ενώ με την μορφή του οίνου σου δίνεται το Αίμα, για να φτάσεις διαμέσου της κοινωνίας με το Σώμα και το Αίμα του Χριστού να ενωθείς σε ένα Σώμα και Αίμα με Αυτόν» , ενώ ο Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός τονίζει ότι «ο άρτος και ο οίνος είναι σε πραγματική μορφή το Σώμα ενωμένο με την θεότητα…», ο ίδιος ο άρτος και ο οίνος μεταβάλλονται σε Σώμα και Αίμα του Κυρίου…, διαμέσου του Αγίου Πνεύματος…, ενώ ο άρτος και ο οίνος είναι το θεώμενο Σώμα του Κυρίου» .
Παρ’όλα αυτά, η μεταβολή των ευχαριστιακών στοιχείων στο Σώμα και Αίμα του Κυρίου δεν είναι μια αποκλειστική πράξη του Θεού, με την έννοια ότι μόνο ο Θεός ενεργεί χωρίς να λάβει υπόψη το ανθρώπινο κάλεσμα και ανάμιξη. Πραγματικά, η μεταβολή οφείλεται στο Άγιο Πνεύμα, αλλά προηγείται από την επίκληση της Εκκλησίας, διαμέσου του ιερέα, έτσι ώστε υπάρχει μια θεϊκή-ανθρώπινη συνεργεία στην Ευχαριστία, που συγκεκριμενοποιείται στην Επίκληση, όπως είπαμε και προηγουμένως. Αυτή η συνεργεία δεν μπορεί να διαχωρίζεται από cuvintele de instituire, όλα μαζί αποτελώντας μια ενιαία πράξη, δυναμική και ισχυρή, που είναι η κεντρική στιγμή της ευχαριστιακής θυσίας , ένα αποκορύφωμα τόσο της προσευχής της Εκκλησίας, που αποτελείται από όλους μας – τα μέλη της, όσο και του θείου έργου, στο πλαίσιο αυτής της «ευχαριστιακής πεντικοστής». Η Επίκληση, επειδή είναι στην ουσία η προσευχή για την πραγματοποίηση της θεϊκής παρουσίας ανάμεσα στους πιστούς, προσευχή ολόκληρης της Εκκλησίας μαζί με τον κλήρο της, αποτελεί μια άρθρωση της Εκκλησίας και των Μυστηρίων μέσα στην ίδια την Αγία Τριάδα, ξεπερνώντας έναν χριστομονισμό που επιδιώκει την imanentizarea των εκκλησιαστικών-μυστηριακών πραγματικοτήτων και μαζί με αυτό το χάσιμο του βαθιά οντολογικού νοήματος που χαρακτηρίζει το μυστικό Σώμα του Χριστού – η Εκκλησία .
Επομένως η Ευχαριστία, η ενθύμηση της θυσίας του Νέου Αδάμ, είναι αυτή η ιερουργία του Μεγάλου Αρχιερέα Ιησούς Χριστός διαμέσου του εκκλησιαστικού Σώματός Του, που επεκτείνει και επικαιροποιεί κάθε μέρα το πασχαλινό μυστήριο. Είναι μια μοναδική θυσία, σύνθετη και πλήρη ή καλύτερα, τέλεια, που προετοιμάζει την εσχατολογική επανάληψη, μεταφράζοντας την προσωπική Του αγάπη προς τον Πατέρα σε «πνευματικές θυσίες», που συγκροτεί και ξανασχηματίζει πάντα την Εκκλησία, σε έναν συνεχή νεωτερισμό που συμπεριλαμβάνει τα πράγματα του κόσμου και τα επιστρέφει στην Βασιλεία του Θεού, στον Λόγο του Θεού – η Υπέρτατη Λογική, ο ενανθρωπισμένος Λόγος, όπου βυθίζονται και ενώνονται τα περιορισμένα λογικά της δημιουργίας .
Για την ορθόδοξη διδασκαλία «η Ευχαριστία είναι μια μυστική επανενανρθώπηση, πάντα παρούσα και συνεχή, του Λόγου» – υποστηρίζει ο Άγιος Νικόλαος Καβάσιλα. Επομένως, την στιγμή που ο Χριστός «συνοδεύει την ψυχή προς την Αγία Τράπεζα και του δίνει να φάει το δικό Του Σώμα, την μεταμορφώνει, της κοινωνεί την προσωπικότητά Του» – τονίζει ο ίδιος Άγιος της Εκκλησίας. Ενώ όταν ο Σωτήρας «διασκορπίζεται στην ψυχή μας και ενώνεται μαζί μας, γινόμαστε αφομοιωμένοι σ’Αυτόν, σαν μια μικρή σταγόνα νερού μέσα σε έναν τεράστιο ωκεανό ευωδιά». Βέβαια, εδώ δεν πρόκειται για το χάσιμο του δικού μας προσώπου σε μια απροσδιόριστη ουσία. Τα παραπάνω λόγια θέλουν να εκφράσουν μόνο την μέγιστη ένωση που πραγματοποιείται ανάμεσα στον Χριστό και εκείνους που ενώνονται μαζί Του στην Ευχαριστία. Αυτό το μυστήριο είναι φως για εκείνους που καθαρίστηκαν, καθαρότητα για εκείνους που τώρα σκέπτονται να πλένουν τις αμαρτίες τους, δύναμη που φτεριάζει εκείνους που θέλουν να παλεύουν εναντίον των παθημάτων. Είναι απολύτως ανάγκη να δεχόμαστε αυτό το Σώμα και Αίμα του Χριστού ως τροφή και πιοτό για να νικήσουμε τον κακό και την αμαρτία, επειδή μόνο ο Χριστός νίκησε στο Σώμα Του την αμαρτία και «την κάρφωσε στο ξύλο» – όπως λέει ο Άγιος Απόστολος Παύλος. Γι’αυτό, από Αυτός λάμπει και για μας αυτή η δύναμη, αν Τον δεχόμαστε αξίως. Αλλά, αυτή η κοινωνία με τον Χριστό δεν πρέπει να γίνεται μόνο μια φορά. Διότι εξαιτίας της φύσης μας που δεν στερεώθηκε στον καλό, θα πέσουμε πάλι. Γι’αυτό, όσες φορές πέφτουμε, τόσες φορές πρέπει και να σηκωθούμε. Μέσα σ’αυτό το νόημα, ο Νικόλαος Καβάσιλα έγραφε ότι «επειδή τα ύλη μέσα μας είναι τόσο φθαρτά, ώστε η σφραγίδα του Μυστήριου δεν μπορεί να μείνει πολύ καιρό ως κάποιοι που «εχομεν δε τον θησαυρον τουτον εν αστρακινοις σκευεσιν» (Β Κορίνθιους 4, 7), είμαστε υποχρεωμένοι να τρέξουμε προς αυτό το φάρμακο όχι μόνο μια φορά, αλλά περισσότερες φορές. Διότι δεν είναι καλό πράγμα ο Δημιουργός του κόσμου να μένει πάντα μέσα στο χώμα μας, για να διορθώσει την εικόνα Του μέσα μας, όσες φορές ετοιμάζεται να φθαρεί, για να ενδυναμώσει πάλι την συνείδηση μας όταν αμφιβάλει και όταν την απειλεί ο φόβος του θανάτου» .
Η θεία Ευχαριστία είναι λοιπόν το υπέρτατο μυστήριο της κοινωνίας μεταξύ του Θεού και του ανθρώπου, φυτρώνοντας μέσα του, στο εκκλησιαστικό διάστημα της ζωής, την εικόνα των μελλοντικών πραγματικοτήτων και ενεργώντας αληθινά για να τον αγιάσει, προς την δόξα της καθολικής ανάστασης.
Αναφερόμενοι, στην συνέχεια, στο εκκλησιολογικό χαρακτήρα της Ευχαριστίας, που ασφαλίζει την ενότητα της Εκκλησίας, θα υπογραμμίσουμε το γεγονός ότι η κοινωνία με τον Χριστό στην Αγία Ευχαριστία, εκτός από την πλευρά της παρουσία Του μέσα μας, όπως έχει υποσχεθεί σ’εκείνους που πιστεύουν σ’Αυτόν (Ιωάννη 5, 56), έχει και μια κοινοτική εκκλησιαστική πλευρά. Αυτό γίνεται επειδή η κοινωνία είναι μια τέλεια ενανθρώπηση εν το μυστικό Σώμα του Κυρίου, διότι η Εκκλησία είναι η επέκτασή Του στην ανθρωπότητα και διαμέσου αυτής οι άνθρωποι γίνονται οικεία μέλη αυτού του Σώματος, γεμάτα από τον αναστημένο Χριστό. Άρα ο Χριστός γίνεται δικό μας και εμείς γινόμαστε δικοί Του, σε μια δυναμική διαλεκτική, που έχει τις ρίζες της στην θεϊκή πραγματικότητα. Επειδή η Ευχαριστία πραγματοποιείται μέσα στην Εκκλησία και από την Εκκλησία, έχοντας λοιπόν ένα βαθύ εκκλησιαστικό χαρακτήρα, με την σειρά της αποτελεί, σχηματίζει την Εκκλησία, το κοινοτικό – καθολικό σώμα του Χριστού από την ανθρωπότητα. Διαμέσου μιας σύμπτωσης χρόνου και μιας αμοιβαιότητας που έχει σχέση με τον παράδοξο και ανείπωτος κάλλος της θεϊκής πραγματικότητας, η Εκκλησία κάνει την Ευχαριστία και η Ευχαριστία κάνει την Εκκλησία . Διότι όπως λέει ο Νικόλαος Καβάσιλα, «τα Άγια Μυστήρια είναι το Σώμα και το Αίμα του Κυρίου, αλλά ταυτόχρονα η αληθινή τροφή και πιοτό της Εκκλησίας του Χριστού. Και διαμέσου της κοινωνίας δεν είναι η Εκκλησία που τα μεταβάλει, επειδή τα ισχυρότερα νικούν. Όπως το σίδερο που κοκκινίζει στην φωτιά φαίνεται φωτιά, και όχι σίδερο, γιατί οι ιδιότητες του σίδερου αφομοιώνονται εντελώς από εκείνες της φωτιάς, έτσι γίνεται και με την Εκκλησία του Χριστού. Αν κάποιος θα μπορούσε να την αγκαλιάζει με το βλέμμα, θα έβλεπε το ίδιο το Σώμα του Κυρίου, επειδή είναι ενωμένη με Αυτόν και κοινωνεί με το Σώμα Του. Γι’αυτόν τον λόγο ο Άγιος Απόστολος Παύλος γράφει προς τους Κορίνθιους: «Υμεις δε εστε σωμα Χριστου και μελη εκ μερους» (Α Κορίνθιους 12, 27). Και αν ονόμασε Εκείνον κεφάλι και εμάς μέλη, δεν έκανε αυτό για να εκφράσει την φροντίδα και αγάπη του Χριστού για μάς και τον διδακτικό ρόλο Του και την υπακοή μας…, αλλά ήθελε να δείχνει αυτό που ο Ίδιος έλεγε, δηλαδή πως οι πιστοί ζουν πλέον διαμέσου αυτού του Αγίου Αίματος την ζωή εν Χριστό και εξαρτούνται πραγματικά από αυτό το Κεφάλι και είναι ντυμένοι με αυτό το πανάγιο Σώμα» .
Με την Κοινωνία, ο Υιός του Θεού που ενανθρωπίστηκε, σταυρώθηκε, ανάστησε και υψώθηκε με το Σώμα στον ουρανό, μπαίνει σε συγκεκριμένο τρόπο στην πιο στενή ενότητα με κάθε άνθρωπο που πιστεύει στην αλήθεια της Ενανθρώπησης, της Σταύρωσης και της Υπάντησή Του με το Σώμα στον ουρανό. «Το αίμα του Χριστού έχει την δύναμη να μας καθαρίζει με πραγματικό τρόπο γιατί μέσα σ’Αυτόν δεν κινούνται πια τους παλμούς προς αμαρτία. Γι’αυτό στο Άιμα του Χριστού αποδίδεται η καθαρότητα, πιο ακριβώς, η καθαριστική δύναμη. Ο ίδιος ο Χριστός γίνεται διαμέσου της Ευχαριστίας η ζωή μας. Κατοικώντας μέσα μας με όλη την ύπαρξή Του, τα χέρια μας γίνονται χέρια του Χριστού, χέρια με τα οποία εκπληρώνεται το θέλημά Του. Τα μάτια μας γίνονται μάτια του Κυρίου, με τα οποία κοιτάζουμε όλα με την αγάπη και την καθαρότητά Του. Τα αυτιά μας γίνονται αυτιά Του, με τα οποία ακούμε με την προσοχή και την καθαρότητά Του, το μυαλό μας, μυαλό του Χριστού, ή το μυαλό του Χριστού το μυαλό μας (Β’ Κορίνθιους 2, 16), σκεπτόμενο όπως Αυτός, τα καλά. Το στόμα μας γίνεται το στόμα Του, με το οποίο προφέρονται τα λόγιά Του ».
Αυτή η προσωπική ενοποίηση με τον Χριστό και σμίξιμο που πραγματοποιείται από την Αγία Κοινωνία, η οποία αποτελεί και σχηματίζει την Εκκλησία, το μυστικό Σώμα του Κυρίου, καθολική ενότητα και ένωση, υπογραμμίζεται πολύ από τον Νικόλαος Καβάσιλα, ο οποίος λέει ότι «διαμέσου της Κοινωνίας ο Χριστός μένει μέσα μας και εμείς μέσα Του: εν εμοι μενει καγω εν αυτω (Ιωάννης 6, 56). Και αν ο Χριστός μένει μέσα μας, τι μας λείπει ή τι χρειαζόμαστε πια?… Αν ο Ίδιος ο Κύριος Ιησούς Χριστός μας γεμίζει την ψυχή, διαπερνώντας όλα τα βάθη μας και κυριεύοντάς μας από όλες τις πλευρές, τότε τι άλλο καλό θα μπορούσε να μας προστίθεται? Αυτός γεμίζει όλο το οίκος της ψυχής μας. Έπειτα, δεν μεταλαμβάνουμε με κάποιο αγαθό Του και ούτε κοινωνούμε με κάποια ακτίνα ή κάποια λάμψη από το δίσκο του θείου Ιλίου, αλλά με τον ίδιο τον δίσκο αυτό (η Αγία Κοινωνία), έτσι ώστε Τον έχουμε να κατοικεί μέσα μας, εισχωρώντας μέχρι το μυελό τον οστών και μέχρι τα μέλη μας, και επιπλέον αποτελούμε ένα Σώμα μαζί…» . Η κοινωνία μας εν Ευχαριστία είναι κοινωνία με τον Χριστό που θυσιάστηκε και ανάστησε. Δι’αυτής εμείς συμμετέχουμε με πραγματικό τρόπο στην θυσία και Ανάστασή Του, είμαστε ελκυόμενοι στην κατάστασή της θυσίας Του, για να φτάσουμε και εμείς στην Ανάσταση, επειδή στη θυσία συνεπάγεται και η Ανάστασή Του, ή η Ανάστασή Του προϋποθέτει θυσία. Έτσι και εμείς, όντας σε κατάσταση συνεχής θυσίας, ως παραίτηση ή θυσία των αμαρτιών, που είναι μορφές του δικό μας εγωισμού, θα αναστήσουμε από τη δύναμη της θυσίας του αναστημένου Χριστού. Όλη η Εκκλησία του Χριστού – το μυστικό Του Σώμα, απολαμβάνει ή κοινωνεί με τους σωτήριους καρπούς της θυσίας του Χριστού επικαιροποιομένη στην Ευχαριστία, και όχι μόνο οι ζωντανοί, αλλά και εκείνοι που μετέθεταν στον Κύριο, στην αιωνιότητα.
Η πραγματική παρουσία του Χριστού στην Ευχαριστία, αξεχώριστος από το Πνεύμα, είναι το θεμέλιο της Εκκλησίας, στην οποία ο Χριστός ως θεϊκό πρόσωπο, ένα με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, μαζεύει τους ανθρώπους στην κοινωνία του Σώματός Του επεκτείμενο στον κόσμο – η Εκκλησία – προσφέροντάς τους την θεϊκή ζωή – το ευχαριστιακό Σώμα του Χριστού στην Εκκλησία Του. Γι’αυτό «η Ευχαριστία είναι το μυστήριο που πραγματικά μετατρέπει μια ανθρώπινη κοινότητα σε Εκκλησία του Θεού και είναι το κριτήριο και η βάση της εκκλησιαστικής δομής» . Αυτή κάνει να μεγαλώσει συνέχεια το εκκλησιαστικό Σώμα του Χριστού, ενώνοντας με τον Χριστό, σε έναν τρόπο πολύ οικείο και στενό, με κάθε κοινωνία, όλους εκείνους που παραδίδουν την ζωή τους στον Χριστό για να μην ζουν για τον εαυτό τους, αλλά εν Χριστό και με τον Χριστό (Γαλατ. 2, 20). Επειδή είναι τέλεια ενσωμάτωση εν Χριστό, πλήρη κοινωνία μαζί Του εν Άγιο Πνεύμα στην Εκκλησία Του διαμέσου της μεταβολής και κοινωνίας, η Ευχαριστία αποτελεί ένα αποκορύφωμα των μυστηρίων, διότι μέσα σ’αυτήν «η Εκκλησία τελειοποιείται και εκδηλώνεται και οποιοδήποτε μυστήριο εξαρτάται από την Ευχαριστία και πραγματοποιείται με την δύναμή της, που είναι η δύναμη της Εκκλησίας» . Αυτή είναι, λοιπόν, ένα αποκορύφωμα των μυστηρίων, αλλά αξεχώριστη από αυτά, αξεχώριστη από το Βάπτισμα και το Χρίσμα, που τα τελειοποιεί και τα σφραγίζει διαμέσου της ευχαριστιακής ένωσης με τον Χριστό, πάντα νέα και δραστηριοποιημένη στον εκκλησιαστικό πρόοδο, που οδηγεί και προχωράει προς Παρουσία και Ανάσταση, όπως και προς τελειοποίηση, αγιασμό και σωτηρία κάθε ανθρώπινου προσώπου. Αν το Άγιο Μυστήριο του Βαπτίσματος είναι η αρχή της ενσωμάτωσης του πιστού στον Χριστό, ενώ το Άγιο Μυστήριο του Χρίσματος αποτελεί έναν τονισμό και διεύρυνση αυτού, η Αγία Ευχαριστία πραγματοποιεί την πλήρη κοινωνία με τον Χριστό, την τέλεια ενσωμάτωση των πιστών μέσα Του, κάνοντάς τους πλήρη μέλη του Σώματός Του και πράττοντας την ένωση όλων των πιστών εν Χριστό και μεταξύ τους .
Μια σπουδαία σημασία έχουν, σε σχέση με την Αγία Κοινωνία, όπως και με όλα τα άλλα Μυστήρια που έχουν το θεμέλιο στην αιώνια Ιεροσύνη του Χριστού, που διαδίδει αυτή την εξουσία στα βλεπόμενα όργανα, οι ιερείς, οι οποίοι είναι λειτουργοί της Εκκλησίας, διαμέσου των οποίων ενεργεί πραγματικά ο Ίδιος, αλλά σε τρόπο που δεν φαίνεται, και αυτοί, ως λειτουργοί και οικονόμοι των Μυστηρίων (Ι Κορίνθιους 4, 1), ενεργούν στην Εκκλησία, κοινωνώντας σε αισθητή μορφή την Χάρη που δεν φαίνεται, προς την σωτηρία των ανθρώπων. Δεν υπάρχει και δεν μπορεί να υπάρχει Ευχαριστία και κανένα Μυστήριο, χωρίς την μυστηριακή ιεροσύνη , που εμβολιάζεται στην αιώνια αρχιερεία, μέγιστης αποτελεσματικήτητας, του Χριστού. Η Ευχαριστία, όπως κάθε Μυστήριο, έχει ιερό, ιερατικό χαρακτήρα. Η ευχαριστιακή πράξη ως ουσιαστικό παράγων της Εκκλησίας, όπου δίνεται η πληρότητα του εκκλησιαστικού Σώματος του Χριστού, σημαίνει ότι κάθε τοπική ευχαριστιακή συνεδρίαση που έχει επίσκοπο στο μέτωπό της, κατέχει όλη την πληρότητα της Εκκλησίας του Θεού, εν Χριστό, εν ένωση με την μια, οικουμενική και αποστολική Εκκλησία, επικαιροποιώντας έτσι το μυστήριο της καθολικής Εκκλησίας στην τοπική Εκκλησία.
Πρέπει να σημειώσουμε ότι η Ευχαριστία δεν είναι κάτι που με αυτόματο τρόπο, με την δική της δύναμη, προξενεί αμέσως, στην ίδια στιγμή, την κοινωνία με τον Χριστό, αλλά είναι η προσωπική παρουσία του Χριστού, στο υψηλότερο αξίωμα, του υπέρτατου και αιώνιου Αρχιερέα, που βρίσκεται συνέχεια σε κατάσταση θυσίας μπροστά στον Πατέρα. Είναι η έκφραση της αιώνιας ιεροσύνης του Χριστό, που προσφέρει τον εαυτό Του σε ευχαριστιακή μορφή, ενώνοντάς Τον με τους πιστούς και δίνοντας, σ’αυτόν τον τρόπο, τη δυνατότητα στην Εκκλησία ως Σώμα Του επεκταμένο στην ανθρωπότητα, να κάνει διαμέσου των ιερέων της, πάντα επίκαιρη την προσωπική παρουσία του Χριστό με την επίκληση και προσευχή της μέσα στην Εκκλησία. Γι’αυτό, για τον ορθόδοξο πιστό «η πρώτη μυστηριακή αρχή, αυτή που πρέπει να λάβουμε πάντα υπόψη, είναι ο κύρος του ιερέα και συγκεκριμένα το ότι ανήκει στην Εκκλησία» .
Γι’αυτό, η θεία Ευχαριστία δεν πρέπει και δεν μπορεί να ξεχωρίζεται από τα άλλα Μυστήρια της Εκκλησίας. Η ένωση με τον Σωτήρα ημάς Ιησούς Χριστός στο ευχαριστιακό ποτήρι είναι μια αποκορύφωση και σφράγιση της ένωσης μαζί Του, που άρχισε στο Βάπτισμα και αυξήθηκε με το Χρίσμα, όλα στην Εκκλησία, με την μυστηριακή ιεροσύνη, και όλα έχοντας στην βάση την ενότητα της πίστης στον Χριστό. Διότι η Εκκλησία είναι όχι μόνο μια ευχαριστιακή κοινότητα, αλλά και μυστηριακή κοινότητα, επειδή η Ευχαριστία δεν μπορεί να ξεχωρίζεται από το Βάπτισμα, που είναι το μυστήριο της ενσωμάτωσης και υιοθέτησης εν Χριστό, και ούτε από το Χρίσμα ή από την μυστηριακή ιεροσύνη. Διαμέσου όλων αυτών και βρισκόμενοι στην εσωτερική, οργανική τους ενότητα, οι άνθρωποι γεννιούνται στον Χριστό με το Βαπτίσμα, μεγαλώνουν στην κοινωνία Του με το Χρίσμα και πραγματοποιούν την τέλεια ένωση στην Ευχαριστία. Ο Άγιος Ιγνάτιος Θεοφόρος, βγάλοντας στην επιφάνεια αυτά τα πράγματα, τονίζει πολύ πειστικά: «Να επιδιώκετε λοιπόν, να συμμετέχετε μόνο σε μια Ευχαριστία, γιατί ένα είναι το Σώμα του Κυρίου μας Ιησούς Χριστός και ένα είναι το ποτήρι προς την ένωση με το Αίμα Του, ένα είναι το θυσιαστήριο, όπως ένας είναι ο επίσκοπος μαζί με τους ιερείς και τους διακόνους» . Η επισκοπή είναι αυτή που, με τη διδακτική και χαρική δύναμη, που βρίσκεται μέσα στα Μυστήρια, υποστηρίζει την ενότητα πίστης της Εκκλησίας, η οποία ομολογείται με την αποδοχή των Αγίων Μυστηρίων από τους πιστούς. Η ενότητα πίστης προηγείται κάπως της μυστηριακής κατάστασης και ενότητας, λογικά και χρονολογικά, και έπειτα αυτά τα δύο είναι αμοιβαία και ταυτόχρονα.
Η πίστη της Εκκλησίας ριζώνεται βαθιά στο προπατορικό μυστήριο, στον Χριστό ως πλήρη πραγματικότητα, που ενσωματώνει μέσα στο μυστικό Του Σώμα, σε μια υπέροχη ένωση, τα μέλη Του που μεταλαμβάνουν της σχέσης αγάπης και κοινωνία μαζί Του διαμέσου των Μυστηρίων της Εκκλησίας. Από αυτά τα Μυστήρια στο πιο υψηλό σκαλοπάτι βρίσκεται η Αγία Ευχαριστία, διαμέσου της οποίας εκτυπώνεται μέσα μας η κατάσταση τέλειας αφιέρωσης του Χριστού προς τον Πατέρα, για μάς και μαζί μας, αποτελώντας την Εκκλησία. Άρα η Ευχαριστία έχει έναν βαθύ εκκλησιολογικό χαρακτήρα, διότι τα θεμέλια όλων των Μυστηρίων είναι η αλήθεια της πίστης. Δεν μπορεί να εννοηθεί η ενότητα της πίστης στον Χριστό, χωρίς την ενότητα της αλήθειας για τον Χριστό . Με την πίστη ο χριστιανός συμμετέχει πραγματικά και όλο και πιο βαθιά στην Εκκλησία και σε όλες τις πράξεις που γίνονται μέσα στην Εκκλησία, ως κοινότητα πίστεως, η οποία είναι αγιασμένη και αγιάζει τους ανθρώπους. Όλες οι αλήθειες της θρησκείας μας, όλες οι θεϊκές αλήθειες, σχετίζονται με την πίστη, διότι διαμέσου αυτής τις παίρνουμε και αυξανόμαστε στην φύση μας και γινόμαστε όλο και πιο πνευματικοί, επειδή αυτή είναι το δώρο μας, η θυσία μας προς τον Θεό. Γι’αυτό, η Ευχαριστία είναι το μυστήριο της υψηλότερης ενότητας, διότι αυτή συνεπάγεται τον υψηλότερο βαθμό της πίστης και της ενότητας πίστεων, τόσο πριν από την κοινωνία με τον ευχαριστιακό Χριστό, όσο και μετά από την κοινωνία μαζί Του, σε μια συνεχή αύξησή μας μέσα Του και αύξησή Του μέσα μας. Η αλήθεια δεν μπορεί να είναι παρά μια και μοναδική και δεν μπορεί να είναι αντίθετη προς τον εαυτό της. Γι’αυτό, η ευχαριστιακή αλήθεια που περιέχεται στην Αποκάλυψη πρέπει να είναι με την σειρά της μια και μοναδική και μιας αληθινής Εκκλησίας. Μόνο σ’αυτό το συμφραζόμενο μπορούμε να μιλήσουμε περί της Αγίας Ευχαριστίας ως πληρότητα της Εκκλησίας, ως τέλεια ενότητα των πιστών με τον Χριστό και μεταξύ τους. Αν γινόμαστε ένα με τον Χριστό διαμέσου της Χάριτος μέσα στην Εκκλησία, βιώνοντας σε μυστικό τρόπο την ζωή, τον θάνατο και την ανάστασή Του (Β’ Κορίνθιους 4, 10-14), επεκτείνουμε στην ανθρωπότητα την ζωή αγάπης του Χριστού και εντασσόμαστε ολόκληρα σ’αυτήν, σε μια πλήρη ενότητα, πραγματοποιημένη στην Ευχαριστία, αλλά πάντα επικαιροποιημένη και αυξημένη με κάθε κοινωνία με το Σώμα και το Αίμα του Κυρίου. Αυτή είναι μια συμμετοχή όλο και πιο βαθιά στον Χριστό εν Άγιο Πνεύμα, που βγάλει την οντότητά μας από το διάστημα γήινης και φθαρτής ύπαρξης και την προβάλει προς την αιώνια ανάσταση και ζωή.
Η ζωή είναι ένωση με την πηγή της ζωής, με τον Θεό, και η Ευχαριστία είναι η υπέρτατη ενότητα πραγματοποιημένη με τον Χριστό και δια Χριστού εν κοινοτικό – καθολικό Σώμα Του, στο οποίο σφύζει η θεία ζωή του Πνεύματος στην οποία ελκύεται με μια τάξη που αρχίζει με το Βάπτισμα, συνεχίζει με το Χρίσμα και τελειοποιείται με την Ευχαριστία, βέβαια, χωρίς να περιφρονηθούν τα άλλα Αγία Μυστήρια – το καθένα με την θέση και την σημασία του. Όλη η ανθρωπότητα καλείται από τον Θεό να απαντήσει στην αγάπη Του. Επειδή είναι ενότητα εν Χριστό, που είναι το Κεφάλι της Εκκλησίας – το Σώμα Του – η Ευχαριστία πραγματοποιεί και την ενότητα των μελών αυτού του Σώματος. Επομένως είναι Μυστήριο της ενότητας της Εκκλησίας κατ’εξοχήν, που αντιπροσωπεύεται συμβολικά από τα ευχαριστιακά στοιχεία τα οποία τοποθετούνται πάνω στο Άγιο Δίσκο, που με την μεταβολή του Αγίου Αγνού και με την κοινωνία των μελών της Εκκλησίας πράττει με πραγματικό τρόπο αυτή την ένωση, και εκείνοι που κοινωνούν γίνονται αληθινά μέλη του Σώματος του Χριστού στην κοινωνία της αγάπης που ενώνει. Η Ευχαριστία είναι το εργαστήριο που μετατρέπει την κοινότητα των πιστών στην Εκκλησία και με αυτό ασφαλίζει την ενότητά τους . Γι’αυτό κάθε φορά που πραγματοποιείται η ενότητα του Χριστού με τον λαό Του, με τους πιστούς Του και δι’αυτής η ενότητά των πιστών μεταξύ τους, φτάνει στην πιο πλήρη εκδήλωσή της, σε μια συνεχή και πάντα νέα δυναμική της συνάντησής τους με τον Χριστό και της αύξησής μέσα Του.
Η Εκκλησία είναι, κατά τον Νικόλαο Καβάσιλα, η κοινότητα των ατόμων, ενωμένα μεταξύ των, που έχουν την «σφραγίδα» του Χριστού και που κοινωνούν την ζωή της αγάπης του Θεού διαμέσου του Ιησού Χριστού εν Άγιο Πνεύμα. Αυτή είναι η επέκταση του ίδιου Χριστού μέσα των, δια της δύναμής Του που κοινοποιείται διαμέσου των Αγίων Μυστηρίων και ειδικά διαμέσου της Ευχαριστίας. Η Εκκλησία έχει, λοιπόν, την δύναμη να επεκτείνει τον Χριστό πιο πέρα στους ανθρώπους, ενσωματώνοντας αυτούς μέσα Του, ή εμβαθύνοντας όλο και περισσότερα την σχέση Του μαζί τους. Αν αυτή η ενέργεια μπορεί να πραγματοποιείται πάλι με την δύναμη ή το Πνεύμα του Χριστού, που είναι παρόν μέσα της. Επομένως, αυτή αφ’ενός έχει τον Χριστό και το Πνεύμα του Χριστού μέσα της, και αφ’ετέρου τον καλεί πάντα με την επίκλησή της. Το Πνεύμα του Χριστού, που ίδρυσε την Εκκλησία και κατοικεί μέσα της, διατηρώντας την ως ένα μυστήριο στο σύνολό της, κάνει αυτό εξαιτίας αυτής της ιδιότητας να είναι πηγή των μυστηριακών πράξεων άλλά και αποτέλεσμά τους πάντα ανανεωμένη. Αυτό το πράγμα τονίζει ότι η Εκκλησία, έχοντας μέσα της τον Χριστό, από Τον οποίο λάμπει πάντα το Πνεύμα, συνεχίζει να δέχεται το Πνεύμα, να εμπλουτίζεται και να ανανεώνεται από Αυτό διαμέσου των Μυστηρίων.
Επομένως το Πνεύμα του Χριστού έρχεται διαμέσου της ακολουθίας που πράττεται από την Εκκλησία, με βάση την σχέση που Αυτός έχει με την Εκκλησία, όντας λοιπόν σε έναν βαθμό μέσα στην Εκκλησία και ερχόμενος όχι μόνο διαμέσου της, αλλά και από αυτήν, πάνω από εκείνους που αυτή Του παρουσιάζει, δια των προσώπων που Αυτός επίλεξε για αυτό το έργο και των οποίων έδωσε και τη δύναμη να το εκτελέσει. Έχοντας αυτήν την οικεία σχέση με τον Κύριό της, η Εκκλησία Τον ακολουθεί ή Τον επεκτείνει σ’όλο το έργο της, κάνοντας εκείνα που έκανε και ο Κύριος, πριν αυτή να υπάρχει ως συγκεκριμένη κοινότητα των ανθρώπων ενωμένοι με τον Θεό δια Χριστού, δια του Αγίου Πνεύματος. «Η Εκκλησία, ακολουθώντας τον Κύριο, προσφέρει την θυσία όχι μόνο για να ζητάει, άλλα και για να ευχαριστεί, πράγμα που φαίνεται από πολλά σημεία, αλλά ειδικά από την προσευχή στην οποία εκφράζεται κάπως τον σκοπό της αγίας ακολουθίας» . Η Εκκλησία έκανε αυτό διαμέσου της ιεραρχία της από δυο λόγους: προτρεπόμενη από την εντολή του Σωτήρα, η οποία λέει «Αυτό να κάνετε δια την μνήμη Μου», και δεύτερο, θυμώντας όλες τις σωτηριολογικές πράξεις που ο Χριστός έπραττε για αυτήν. Λοιπόν, σε όλες τις πράξεις που κάνει η Εκκλησία, πραγματοποιεί αυτό που Εκείνος έκανε για μας. Και ακριβώς δι’αυτού πραγματοποιείται η πλήρη κοινωνία των ανθρώπων με τον Χριστό, ως μέλη του Σώματός Του, και η ενότητα όλων των χριστιανών εν Χριστό και μεταξύ τους, μέσω της Ευχαριστίας. Επομένως «η Εκκλησία είναι όχι μόνο μια ευχαριστιακή κοινωνία, αλλά μια ευρύ μυστηριακή κοινωνία, αν λάβουμε υπόψη την σχέση όλων των άλλων Μυστηρίων με την κατάσταση θυσίας και Ανάστασης του Χριστού» . Τα Μυστήρια ανήκουν στην Εκκλησία, ως πράξεις του Κεφάλι της – Ιησούς Χριστός – διαμέσου αυτής. Επειδή το Κεφάλι δεν είναι μόνος, αλλά μαζί με το Σώμα. Αυτό δεν εργάζεται τίποτα μόνος, αλλά μαζί με το Σώμα Του – η Εκκλησία, και ό,τι κάνει αυτό κάνει διαμέσου του Πνεύματός Του και συσχετίζεται με το Σώμα Του – η Εκκλησία. Διότι εκτελούνται από τον Χριστό διαμέσου του Πνεύματός Του που ενεργεί μέσα της, τα Μυστήρια είναι της Εκκλησίας.
Η ένωση πραγματοποιείται μεταξύ του Χριστού και των ανθρώπων που κοινωνούν μαζί Του, «δεν περιορίζεται σε μια απλή ή μεταφορική σχέση, αλλά είναι μια πραγματική, φυσική, ουσιαστική ενσωμάτωση του κάθε πιστού εν μέρη και όλων μαζί, δηλαδή όλης της κοινότητας ή της Εκκλησίας, στο Σώμα του Χριστού. Αυτός είναι το Κεφάλι ή η καρδιά του μυστικού Του Σώματος, δηλαδή της Εκκλησίας, ενώ εμείς είμαστε τα ζωντανά μέλη αυτού του σώματος, παίρνοντας την πηγή ζωής από το ίδιο το Κεφάλι – ο Χριστός» . Διαμέσου της Εκκλησίας πραγματοποιείται όχι μόνο μια τέλεια ένωση των ανθρώπων με τον Χριστό, ως μέλη του μυστικού του Σώματος, αλλά και μεταξύ τους, και μας κάνει «να σκεφτούμε το ίδιο ο ένας για τον άλλον», όπως εκφράζεται ο Άγιος Απόστολος Παύλος. Όμως στην Εκκλησία δεν έχουν όλοι τα ίδια χαρίσματα από τον Χριστό και την ίδια δύναμη. Ο Χριστός διάλεξε στην Εκκλησία κάποιους να είναι «οικονόμους των Μυστηρίων του Θεού» (Α’ Κορίνθιους 4, 1). Ο Νικόλαος Καβάσιλα μιλάει περί αυτών ως κάποια ειδικά όργανα, με ξεχωριστές λειτουργίες μέσα στην Εκκλησία, διαμέσου των οποίων ενεργεί ο ίδιος ο Χριστός. Ο ιερέας στην Εκκλησία «προσεύχεται ώστε ο Θεός, που δέχτηκε τα δώρα μας, να στέλνει ως αντάλλαγμα την Χάρη του, τόσο στους ζωντανούς, όσο και στους κοιμισμένους. Ο ιερέας ευχαριστεί για τους Άγιους, διότι διαμέσου αυτών η Εκκλησία έφτασε στον στόχο της, βλέποντας πως εκπληρώθηκε η προσευχή για την απόκτηση της βασιλείας των ουρανών. Αλλά όταν λέμε «Άγιοι» εννοούμε όχι μόνο εκείνους που τελειοποιήθηκαν στην αρετή, αλλά όλους όσους προσπαθούν να τελειοποιηθούν, παρόλο που δεν έφτασαν ακόμη στην τελειοποίηση. Η Εκκλησία λέγεται άγια εξαιτίας του Αγίου (Ιησούς) στον οποίο συμμετέχουν τα μέλη της και από το Σώμα του οποίου κοινωνούν. Διότι αυτά είναι μέλη αυτού του Σώματος, σάρκα από την σάρκα Του και οστά από τα οστά Του» .
Αυτός ο Ίδιος επικαιροποιεί τις σχέσεις Του, ή προσφέρει τον εαυτό Του διαμέσου των Μυστηρίων, στα οποία είναι ενσωματωμένη η Εκκλησία, όμως όχι συμβολικά, αλλά «όπως είναι τα μέλη στην καρδιά, όπως είναι τα κλαδιά στην ρύζι του φυτού ή, όπως λέει ο Σωτήρας, όπως είναι το βλαστάρι στον άμπελο» (Ιωάννη 15, 15). Δηλαδή δεν πρόκειται μόνο για κοινότητα ονομάτων, ή για μια απλή ομοιότητα μεταξύ τους, αλλά για πραγματικότητα. Γι’αυτό λέει και ο Άγιος Παύλος ότι «υμεις δε εστε σωμα Χριστου και μελη εκ μερους» (Α’ Κορίνθιους). Για τον Νικόλαο Καβάσιλα τα λείψανα είναι όπως η Εκκλησία η αληθινή και όπως το βήμα το αληθινό, ενώ η κτήση είναι μόνο μια μίμηση. Εξάλλου, κανείς δεν συγγενεύει πιο πολύ με το άγιο έργο των Μυστηρίων του Χριστού από τους μάρτυρες, επειδή μόνο αυτοί μοιάζουν με τον Χριστό και στο Σώμα, και στην ψυχή, και στον τρόπο θανάτου και σε όλα. Γιατί ακόμα πριν να πεθάνουν ο Χριστός ήταν στα μέλη τους, ενώ μετά τον θάνατο επίσης, δεν παραιτεί τα λείψανά τους, αλλά μένει ενωμένος με τις ψυχές τους… Επομένως, αν πραγματικά μπορούμε να βλέπουμε και να αισθανόμαστε τον Χριστό σ’αυτόν τον κόσμο, αυτό γίνεται εν αγία λείψανα» . Οι Άγιοι πραγματικά, εκτύπωσαν στην ύπαρξή τους την εικόνα του Προσώπου του Χριστού, που είναι γεμάτο τρυφερότητα, αγάπη και υπέρτατη επικοινωνικότητα. Αυτοί Τον δέχτηκαν στην ύπαρξή τους εν Ευχαριστία και μετά έζησαν όλη την ζωή τους μέσα Του και μαζί Του. Άρα τα ουσιαστικά χαρακτηριστικά της εικόνας του Χριστού εκτυπώθηκαν μέσα τους και δεν έζησαν για τον εαυτό τους, «αλλά ο Χριστός έζησε μέσα τους» (Γαλατ. 2, 20).
Επομένως η Ευχαριστία είναι το μυστήριο το οποίο μετατρέπει αληθινά μια ανθρώπινη κοινότητα, που προσφέρεται στον Χριστό διαμέσου της θυσίας της αγάπης, στην Εκκλησία του Θεού, που εισχωρείτε και περιέχεται από την θεϊκή αγάπη και ταυτόχρονα υψώνεται προς την κορυφή αυτής της αγάπης με την επίκλησή της προς τον Θεό για την μεταβολή του άρτου και του οίνου, επίκληση που είναι επίσης και ένα «κάλεσμα για ένωση» όλων των πιστών. Η συνείδηση της εκκλησιαστικής ενότητας, πραγματοποιημένη εν και δια της ευχαριστιακής κοινωνίας, είναι μια ουσιαστική συντεταγμένη της σκέψης και της ζωής της Εκκλησίας. Ο άρτος και ο οίνος, ως αποτέλεσμα της ανθρώπινης δραστηριότητας μετατροπής και αξιοποίησης των στοιχείων της κτήσης, δέχονται μια ακόμα βαθύτερη σημασία στην Ευχαριστία, η σημασία της ενότητας όλων εν τον Κύριο Χριστό. Ο Άγιος Απόστολος Παύλος είναι ο πρώτος που εκφράζει την πραγματικότητα της ευχαριστιακής ένωσης με τον Χριστό και μεταξύ των πιστών «Οτι ο αρτος, εν σωμα οι πολλοι εσμεν, οι γαρ παντες εκ του ενος αρτου μετεχομεν» (Α’ Κορίνθιους 10, 17).
Στην Διδασκαλία των Δώδεκα Αποστόλων επικαλείται η θεϊκή δύναμη με τον σκοπό «όπως αυτός ο τεθλασμένος άρτος ήταν διασκορπισμένος στα βουνά και όταν μαζεύτηκε ήταν ένας, έτσι να μαζεύεται η Εκκλησία Σου από τα άκρα του κόσμου στην Βασιλεία Σου» . Με την σειρά του, ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, εισχωρώντας στην ευχαριστιακή δομή, τονίζει: «Τι είναι λοιπόν ο άρτος? Το Σώμα του Χριστού. Τι θα είναι επομένως εκείνοι που κοινωνούν? Το Σώμα του Χριστού, όχι πολλά σώματα, αλλά μόνο ένα Σώμα» . Μόνο με την κοινωνία με τον Χριστό που θυσιάστηκε, πέθανε και ανάστησε – διότι διαμέσου αυτής το Πνεύμα είναι πλήρους στην ανθρωπότητα του Χριστού και διαμέσου αυτής μας έκανε και εμάς συμμέτοχοι στην θεϊκή ζωή –, είμαστε μέλη της Εκκλησίας με πλήρους νόημα, επειδή ο Χριστός είναι μέσα μας και εμείς είμαστε μέσα Του, με αμοιβαίο τρόπο, και η Ευχαριστία τελειοποιεί την μυστηριακή ένωση με τον Κύριο και γινόμαστε έτσι το ίδιο σώμα και το ίδιο αίμα μαζί Του. «Αν ο Χριστός δέχτηκε μέσα Του Σώμα και Αίμα εντελώς καθαρά και Εκείνος που ήταν στην φύση Του από την αρχή Θεός θέωσε την ανθρώπινη φύση, την οποία δέχτηκε, και μέσα σ’αυτό το ανθρώπινο σώμα ο Υιός του Θεού πέθανε και ανάστησε, έτσι ώστε εκείνος που θέλει, μετά την ένωση με τον Χριστό, θα πρέπει να κοινωνεί με το Σώμα Του, να γεύεται από την θεότητά Του και να δέσει την ζωή του με τον θάνατο και την ανάσταση του Κυρίου… Γι’αυτό τρώμε την πανάγια τροφή της Κοινωνίας και πίνουμε από το θεϊκό ποτήρι, για να μεταλαμβάνουμε του Ίδιου Σώματος και Αίματος που ο Χριστός δέχτηκε ακόμα από την κοιλιά της Παρθένου Μαρία – Θεοτόκου. Έτσι ώστε, πραγματικά εμείς γινόμαστε ένα με Εκείνον που ενανθρωπίστηκε και ενθεώθηκε, με Εκείνον που πέθανε και ανάστησε για μας» .
Η Ευχαριστία είναι σε οικεία και οργανική σχέση με τη δογματική αλήθεια, στην πνευματική και μυστηριακή ζωή της Εκκλησίας, σε μια ανίκητη και αδιάρρηκτη ενότητα. Το Άγιο Μυστήριο της Ευχαριστίας είναι ένα, όπως η αληθινή Εκκλησία μία είναι, αυτή πραγματοποιώντας την κοινωνία των μελών της αληθινής Εκκλησίας με τον Χριστό και μεταξύ τους. Δεν μπορεί να υπάρχει ενότητα, ευχαριστιακή κοινωνία – που είναι «η σφραγίδα της πραγματοποιημένης ενότητας, αλλά είναι και το παράγων της ενότητας που θα πραγματοποιηθεί» , και αυτό επειδή η τελειοποίηση εν Χριστό και ο πνευματικός πρόοδος ή η πνευματική ανηφόρα είναι απεριόριστα και πάντα ανοιχτά προς ένα υψηλότερο σκαλοπάτι, κατάλληλο στην θεϊκή απειρία –, χωρίς την δογματική, κανονική, ηθική, λειτουργική και μυστηριακή ενότητα, εν Παράδοση της Εκκλησίας, που είναι η ζωντανή της σχέση με την πατριστική αποστοληκότητα και οικουμενικότητα, πάνω από την οποία κάποιες χριστιανικές ομάδες θα ήθελαν να περάσουν με κακόβουλο τρόπο, καταστρέφοντας και μειώνοντας την αξία του αγίου θησαυρού της Εκκλησίας, για μια πλαστή και απατηλή ευχαριστιακή ενότητα, που πραγματοποιείται διαμέσου της intercomuniune . Η κοινότητα ολοκληρώνεται εκκλησιολογικά με την Ευχαριστία , όμως η Εκκλησία δεν είναι μόνο ένα αποτέλεσμα της Ευχαριστίας, των μυστήριων, αλλά και μια προϋπόθεση αυτών , διότι αυτές τονίζονται εν Χριστό, που είναι παρόν στην Εκκλησία διαμέσου του Αγίου Πνεύματος, ως τελευταίο κριτήριο της αλήθειας επειδή, κατά του Άγιου Ειρηναίου, «όπου είναι η Εκκλησία είναι και το Πνεύμα του Θεού, και όπου είναι το Πνεύμα του Θεού εκεί είναι η Εκκλησία και όλη η Χάρη. Και το Πνεύμα είναι η αλήθεια» . Πως μπορεί η Ευχαριστία να κάνει την Εκκλησία και να πραγματοποιήσει την ενότητά της εκεί όπου νοθεύτηκε η αλήθεια, η οποία προέρχεται από το Άγιο Πνεύμα? Η Ευχαριστία δεν εκτελεί στιγμιαίως και με την δική της δύναμη μια ένωση που, βέβαια, δεν μπορεί να είναι παρά απατηλή και μαγική, και όχι πραγματική, μεταξύ των κοινοτήτων που παρετρέπησαν από την αλήθεια, η οποία προέρχεται από το Άγιο Πνεύμα, διότι το Άγιο Πνεύμα είναι Εκείνο που δημιουργεί και σφραγίζει την οργανική και ζωτική ενότητα, βαθιά εσωτερική και μυστηριακή. Επειδή είναι μια επέκταση στον χρόνο και στον χώρο του Χριστού εν Άγιο Πνεύμα, «η Άγια Εκκλησία του Θεού θα κάνει τα ίδια πράγματα για μας όπως ο Θεός, ως εικόνα του αρχετύπου…, ως μια που εκπληρώνει το ίδιο έργο ένωσης μεταξύ των πιστών όπως και ο Θεός, παρόλο που εκείνοι που ενώνονται μέσα της δια πίστης έχουν διαφορετικά χαρακτηριστικά και προέρχονται από διαφορετικά μέρη και έχουν διαφορετικές ηθικές» .
Η ένωση, η κοινωνία εκπληρωμένη διαμέσου της Ευχαριστίας με τον Χριστό, αντιστοιχεί στην ενότητα του Υιού με τον Πατέρα και είναι μια εκδήλωση της αγάπης του Πατέρα προς τον κόσμο, με την αποστολή του Υιού Του. Γι’αυτό, η Ευχαριστία είναι η δύναμη και η σχέση της ενότητας της Εκκλησίας, που έχει την αρχή της εδώ στη γη και τελειοποιείται στην εσχατολογία. Αποκλείεται η intercomuniunea, ως «μια συμβιβαστική και εντελώς τεχνητή λύση» , που ελαττώνει την ουσία της Εκκλησίας σε μια αλληλεγγύη και αδελφότητα εντελώς ανθρώπινη, αλλά χριστιανικής χροιάς, από την οποία λείπει το οντολογικό, θεανθρωπικό χαρακτήρα, την πνευματική ένωση με τον Χριστό, που είναι σωτήρια και ενθεώνει, την κοινωνία – αυτή η ιδιόμορφη ενότητα που πραγματοποιείται στην Ευχαριστία και που είναι κατ’εξοχήν ένα δώρο του Αγίου Πνεύματος . Intercomuniunea είναι μια λανθασμένη πρακτική, μια παρεκτροπή από την αλήθεια της πίστεως, της αληθινής Εκκλησίας, από τα Μυστήριά της με τα οποία μεταλαμβάνει της Χάρητος του Αγίου Πνεύματος, δίχως καμία βάση, και γι’αυτό πρέπει να απορρίπτεται εξ’αρχήν και να αρνείται από την αρχή.
Η κοινωνία με τον Κύριο και Σωτήρα μας Ιησούς Χριστός εν Άγιο Πνεύμα είναι και μια κοινωνία όλο και πιο πλήρη των πιστών μεταξύ τους. Όλοι συναντιούνται στο καθολικό κοινοτικό Σώμα του Χριστού και ανοίγονται σε μια όλο και μεγαλύτερη διαφάνεια, προς την κατανυκτική αγάπη, φυτρωμένη μέσα στον καθένα και στην Εκκλησία από την θεία χάρη που κατοικεί στις ψυχές, οδηγώντας τα μέλη της Εκκλησίας προς μια ενιαία και αρμονική δομή, σε μια συνεχή αύξηση εν Χριστό και με τον Χριστό. Γι’αυτό, η Ευχαριστία είναι η καρδιά της Εκκλησίας, το κέντρο της, η ανθρωπότητα και ολόκληρο το συμπάν, πρόληψη της εσχατολογικής κατάστασης στο θεμέλιο της ενθεώμενης ανθρωπότητας του Χριστού, πηγή των ενεργειών για την έλκυση αυτού στον κέντρο υπάρξεως και φωτός του Θεού.
Επομένως, η εξάρτηση της Εκκλησίας από Ευχαριστία είναι αντίστοιχη με την εξάρτηση της Ευχαριστίας από Εκκλησία. «Μόνο ως απάντηση σε επίκληση της Εκκλησίας κατεβαίνει το Άγιο Πνεύμα, που μεταβάλει το Σώμα και το Αίμα του Κυρίου, με τον σκοπό να τρέφει την Εκκλησία. Το Άγιο Πνεύμα μεταβάλλει το Αγνό που προσφέρεται από την κοινότητα, στο Σώμα του Χριστού, αλλά ταυτόχρονα μαζεύει και μεταβάλλει και την ίδια την κοινότητα, η οποία αντιπροσωπεύεται από το Αγνό, σε ένα ανακαινιστικό τρόπο, στο Σώμα του Χριστού .
Παρόλο που η Εκκλησία δεν είναι ταυτόσημη με την Ευχαριστία, δεν είναι όμως δυο διαφορετικές πραγματικότητες, από τις οποίες μια – η Ευχαριστία – που έχει μέσα της την εικόνα της Εκκλησίας κατά την οποία αυτή ενώνεται με το εκκλησιαστικό Σώμα, διαπλατείται, εμβολιάζεται, διότι «η Ευχαριστία σημαίνει Εκκλησία ή την έχει εκτυπωμένη μέσα της, επειδή έχει τη δυνατότητα να είναι Εκκλησία ή επειδή η Εκκλησία δεν είναι παρά η Ευχαριστία ή το Σώμα και το Αίμα επεκτεινόμενα στους πιστούς» . Επομένως ανάμεσα στην Ευχαριστία και Εκκλησία υπάρχει μια οργανική σχέση, αυτές εξαρτούν αμοιβαίως μια από την άλλη – όπως υποστηρίζει και ο Νικόλαος Καβάσιλα. Η Ευχαριστία είναι της Εκκλησίας, εκτελείται στην Εκκλησία, από την Εκκλησία και για την Εκκλησία και ταυτόχρονα, η Ευχαριστία επεκτείνει συνεχώς την Εκκλησία, το Σώμα του Χριστού, διαμέσου του μυστηριακού Του σώματος, το οποίο αυτή κοινωνεί ακατάπαυστα στην Εκκλησία και στο κάθε μέλος της.
Αν θα μιλήσουμε, στην συνέχεια, για την κοινωνία με τον Χριστό – ως μέσο και σκοπό της σωτηρίας του ανθρώπου, θα διαπιστώσουμε ότι η κοινωνία με το Σώμα και το Αίμα του Χριστού, που οδηγεί σε μια τέλεια ενσωμάτωση στο μυστικό Του Σώμα ως επέκταση της Ενανθρώπησης εν Πνεύμα, περιέχει την θυσία της αγάπης μας στην θυσία του Χριστού προς τον Πατέρα για μας και μαζί μας. Φτάνουμε έτσι στην κοινωνία, στην σωτήρια ένωση με τον Χριστό που πέθανε και ανάστησε, δια του Οποίου εμείς πεθάνουμε μυστικά και πνευματικά σε μια συνεχή και όλο και πιο έντονη παράδοση και προσφορά μας στον Θεό, που είναι στην ίδια στιγμή μια αρχή της μυστικής και πνευματικής ανάστασης, η οποία αυξάνεται συνεχώς στο εσωτερικό μας, προεικονίζοντας την εικόνα της μελλοντικής ζωής, μετά την Ανάσταση. «Η Ευχαριστία είναι το Μυστήριο την ενότητας και η στιγμή της αλήθειας» , γιατί ενωμένοι με τον πιο οικείο τρόπο με τον Χριστό, βλέπουμε τον κόσμο και την λογική του περιεχόμενα στο φως της αιώνιας Λογικής – ο Ιησούς Χριστός – προς Τον οποίο συμπίπτουν όλα σε μια συνεχή απορρόφηση σ’Αυτόν , που μετατρέπει και αγιάζει, και διορίζουν την οντολογική τους πλευρά στην αληθινή ύπαρξη και ζωή εν Θεό. Η ένωση με τον Θεό είναι συνέπεια και στεφάνωση της προσωπικής θυσίας, στην αγάπη που ακατάπαυστα ξεπερνάει τον εαυτό της, είναι η οικεία σχέση του πλάσματος με τον Θεό προς την ζωή καθαρότητας και κοινωνίας» , διαμέσου της οποίας ο άνθρωπος ανανεώνεται, παλινορθώνεται οντολογικά . Η ειδική προετοιμασία με την οποία ο πιστός δέχεται την Αγία Κοινωνία (στην οποία προηγείται το μυστήριο της εξομολόγησης των αμαρτιών η της μετάνοιας), είναι ένα θεμέλιο και μια βάση για την ανανέωση και τον αγιασμό της ζωής, για την αύξηση εν Χριστό, «η οδός και η αλήθεια και η ζωή» (Ιωάννη 14, 6), του Οποίου Σώμα είναι η αληθινή τροφή και του Οποίου Αίμα είναι το αληθινό πιοτό (Ιωάννη 6, 55), από τα οποία εξαρτάται η ίδια μας η ζωή (Ιωάννη 6, 53).
Έτσι, η ζωή των πιστών είναι μια ευχαριστιακή ζωή, μια λατρευτική ζωή, που επαινεί και δοξάζει τον Δημιουργό, Τον ευχαριστεί για τις ευεργεσίες Του. Είναι μια ζωή πνευματικής θυσίας εν αγάπη προς τον Θεό εν Άγιο Πνεύμα, και ταυτόχρονα είναι και μια εκτύπωση μέσα τους της θείας ενέργειας, που είναι σωτήρια και ενθεώνει, και ακόμα πιο πολύ, του Σώματος και του Αίματος του αναστημένου Χριστού, η πηγή της Χάριτος, δια της οποίας η σάρκα μας, όλη η ύπαρξή μας, προσαρμόζεται και ευαισθητοποιείται, προς την προσωπική ανάσταση που έχει ως σπόρο τον άρτο και τον οίνο μεταμορφωμένες στην νικητήρια ανθρωπότητα του Λόγου του Θεού. Ο λόγος για τον οποίο η Ευχαριστία εκτυπώνει μέσα μας την κατάσταση ανάστασης με την οποία θα ξεπεράσουμε τον θάνατο είναι η πλήρη ένωση με τον Χριστό – ο Θεός, που στο Σώμα Του ενωμένο με τον Λόγο του Πατέρα νίκησε τον θάνατο για όλους μας. «Αυτό σημαίνει – τονίζει ο Άγιος Μάξιμος ο Εξομολογητής, πως εκείνος που έφτασε στην πλήρη ένωση με το Πρόσωπο του Χριστού ή με την αλήθεια στην Ευχαριστία, δεν κατεβαίνει πια στις αρετές οι οποίες είναι μόνο προετοιμασία προς αυτή την συνάντηση, μόνο κόπο για την αγάπη, αλλά όχι η πραγματική ξεκούραση μέσα της. Ούτε ο θάνατος, ούτε η ζωή, με τις δυνατότητες που δίνουν για τις αρετές, δεν χωρίζουν από τον Χριστό εκείνον που συναντήθηκε μαζί Του και είναι έτοιμος να δέχεται και τον θάνατο για Αυτόν, γνωρίζοντας ότι αν μένει μαζί Του θα περάσει τον θάνατο μαζί Του, και την ανάσταση μαζί Του .
Επομένως η Ευχαριστία – «το Μυστήριο των παθημάτων του Κυρίου και της σωτηρίας μας» – είναι η εγγύηση της οντολογικής πληρότητας του ανθρώπου, που έχει την αρχή της στις προϋποθέσεις της τωρινής ζωής και θα αποκορυφωθεί με την ανάσταση καθενός από εμάς, διότι ο άρτος που θραύεται είναι το γιατρικό της αθανασίας και φάρμακο για να μην πεθάνουμε, αλλά να ζούμε αιώνια εν Ιησούς Χριστός – όπως λέει ο Άγιος Ιγνάτιος της Αντιόχειας .
Η Αγία Ευχαριστία παρουσιάζεται στην βαθύτατη αλήθειά της ως ανάκληση ενός κόσμου δημιουργημένο εν Χριστό, που τον ανακεφαλαιώνει μέσα Του ολοκληρωτικά, προβάλλοντάς τον οντολογικά προς Αυτόν, για την ένωση μαζί Του, ένωση στην οποία ο καθένας διαφυλάσσει την ευδιάκριτη ταυτότητα για την αιωνιότητα. Σ’αυτη την διαδικασία ο άνθρωπος τελειοποιείται και αγιάζεται διαμέσου μιας όλο και πιο έντονης σχέσης με τον Θεό, εν Χριστό, ο Οποίος «ως μόνη θυσία που προσφέρθηκε, οδήγησε στην τελειοποίηση εκείνους που αγιάζουν» (Εβραίους 11, 15) . Προσφέροντας τον εαυτό Του ως το μοναδικό Σώμα που είναι ζωντανό και δίνει ζωή, κέντρο της κοινότητας, ενώνοντάς μας σε ένα σώμα, εμείς εμπλεκόμενοι στην ζωή Του και Αυτός εμπλεκόμενος στην ζωή μας, ο Χριστός μας κάνει να ντυνόμαστε στον «νέο άνθρωπο», ο οποίος είναι ο Ίδιος, στην Εκκλησία Του, «το πλήρωμα του τα πάντα εν πάσι πληρουμένου» (Εφέσιους 1, 13) και που μπορούμε και χρειάζεται να γινόμαστε και εμείς, ώστε η ύπαρξή μας να διαπερνάται από το φως Του προς την σωτηρία. Η πραγματική ζωή είναι, γι’αυτόν τον λόγο, μια ευχαριστιακή ζωή, ζωή που παλινορθώνεται δια Χριστού , μέσω του οποίου καταστρέφεται ο απέραστος γκρεμός μεταξύ του ανθρώπου και του Θεού, ανάμεσά τους καθιδρύοντας έναν διάλογο της αγάπης, που αποτελεί το πιο οικείο και βαθύ θεμέλιο όλης της ύπαρξης, το πιο υψηλό νόημα της. Ο κόσμος υφίσταται, σ’αυτόν τον τρόπο, διαμέσου της Ευχαριστίας – ανάμνηση του ιστορικού γεγονότος της Γολγοθάς και μυστηριακή εκδήλωση αυτού στην συνεχή, αλλά αναίμακτη θυσία που προσφέρεται στον Πατέρα, σε έναν αιώνιο παρόν, που ιδρύει και δίνει μέγιστή αξία οποιασδήποτε ιστορικής στιγμής και του κόσμου γενικά, ο οποίος ελκύεται μυστικά και καταβάλλεται από την θεία ζωή. Με την Ευχαριστίας φτάνουμε σε κατάσταση «εις ανδρα τελειον» (Εφέσιους 4, 13) , του ανθρώπου μέσα στον οποίο κατοικεί ο Χριστός δια Πνεύματος, πλήρη παρουσία της Χάρητος που απορρέει οντολογικά από την ανθρώπινη φύση του Χριστού, πλήρως πνευματοποιημένη, διαμέσου της οποίας όλοι εκείνοι που συμμετέχουν στην αγάπη Του, μεταλαμβάνοντας του Αγίου Σώματός Του, είναι με την σειρά τους πνευματοποιημένοι και χριστοποιημένοι , συμμετέχοντας και αποδεικνύοντας μια ενιαία δομή, την οποία θέλει και τακτοποιεί ο Θεός, που «ος παντας ανθρωπους θελει σωθηναι και εις επιγνωσιν αληθειας ελθειν» – και από εδώ φαίνεται ο σωτηριολογικός και πνευματικός χαρακτήρας της Ευχαριστίας.
Ο άνθρωπος δημιουργήθηκε από τον Θεό για να χαρεί την κοινωνική ζωή μαζί Του, παραιτώντας τον εγωιστικό και στενό εαυτό του, ανοίγοντας όλο και περισσότερα στην αγάπη προς τον Θεό και προς τον πλησίον του, που τον ανεβαίνει στο φως και στην αυθεντική ζωή. Η κοινωνία με τον ευχαριστιακό Χριστό είναι η ύψιστη έκφραση αυτής της σωτήριας σχέσης. Σ’αυτό το συμφραζόμενο ο Άγιος Ειρηναίος τονίζει πως «το ποτήρι και ο άρτος, όταν δέχονται τον Λόγο του Θεού και γίνονται Ευχαριστία, δηλαδή το Αίμα και το Σώμα του Χριστού…, είναι μέλη του Σώματος Αυτού, από την σάρκα και τα οστά Του» .
Η κοινωνία με το Σώμα του Χριστού, που πέθανε, ανάστησε και υψώθηκε εν δεξιά του Πατρός εν δόξα και πλήρως πνευματοποιημένο, κάνει τον εαυτό μας να γίνεται όλο και πιο επιδεκτικός μπροστά στην θεία αλήθεια, μεγαλώνοντας στην γνώση του Θεού, στην λογική του κόσμου που εμφανίζεται όλο και περισσότερο στο Πνεύμα, στην αγάπη. Το Σώμα και το Αίμα που ανάστησαν και θεώθηκαν γίνονται θεμέλιο και δύναμη της ενθέωσής μας, τροφή για την αιώνια ζωή, πρόληψη της Ανάστασης και της ζωής που βιώνεται πλήρως στην Βασιλεία του Θεού (Λουκάς 22, 18), όπου η κοινωνία Θεός – άνθρωπος θα είναι τέλεια (Κορίνθιους 13, 12). Ο Άγιος Ειρηναίος λέει, σχετικά με αυτό το πράγμα: «Πως μπορούν να πουν ότι το σώμα (η σάρκα), θα φθαρεί και δεν θα ζήσει, εφόσον τρέφεται με το Σώμα και το Αίμα του Κυρίου… Για μας, ο τρόπος μας να βλέπουμε την πνευματική, ευχαριστιακή πραγματικότητα, συνιστά στο γεγονός ότι, όπως ο άρτος που προέρχεται από τη γη, έπειτα από την επίκληση του Θεού δεν είναι πια συνηθισμένος άρτος αλλά Ευχαριστία, αποτελούμενη από δυο πράγματα, ένα γήινο και το άλλο ουράνιο, έτσι και τα σώματά μας που συμμετέχουν στην Ευχαριστία, δεν είναι πια φθαρμένα, διότι έχουν την ελπίδα της ανάστασης» .
Η κοινωνία με τον Χριστό στην Ευχαριστία είναι η σωτηρία μας. Είναι η σωτηρία μας διότι είναι η άγια τροφή μας που μας ανανεώνει την ύπαρξη, επειδή μέσα της κατοικεί ο Λόγος της ζωής, που ανάστησε και είναι εν δεξί του Πατρός εν δόξα και προσφέρεται προς εμάς κάθε φορά που γίνεται η Ευχαριστία, κάθε φορά που καλούμαστε να τρώμε το Σώμα Του και να πίνουμε το Αίμα Του (Ματθαίος 26, 26-28), και Τον οποίο δεχόμαστε όταν κοινωνούμε με Αυτόν, για την συγχώρεση των αμαρτιών, προς την ενίσχυση του εαυτού μας και προς την αιώνια ζωή.
Έτσι, ο άρτος και ο οίνος που είναι αφιερωμένες, αγιασμένες – η Αγία Κοινωνία – προεικονίζουν την νέα δημιουργία, η οποία συνεχίζει να είναι μέρος και η οποία αρχίζει μέσα σ’αυτόν τον κόσμο και με αυτόν τον «παλιό κόσμο», που μεταφέρεται στην Βασιλεία του Θεού ήδη από εδώ και από τώρα και που προγεύεται την ζωή του αιώνα που θα έρθει, την νέα ανθρωπολογική και διαστημική κατάσταση, η οποία καταβάλλεται και ενώνεται στον Χριστό, και είναι εντελώς πνευματοποιημένη .
Αποδεχόμενη τους ουσιαστικούς παράγοντες της ύπαρξης, Θεός και άνθρωπος στις εκκλησιολογικές και κοσμολογικές διαστάσεις, «ινα η ο Θεος τα παντα εν πασιν» (Α’ Κορίνθιους 15, 28), ενώ ο άνθρωπος να γίνεται πλήρως ανθρωπισμένος διαμέσου της ενθέωσής του, η Ευχαριστία αποτελεί «η μυστηριακή πρόληψη στην τάξη της ιστορίας, της ριζικής ταυτότητας του κόσμου στην τάξη της Ανάστασης. Η Ευχαριστία κάνει να εμφανίζεται για την πίστη στα σημεία, εκείνο που παραμένει ακόμα καλυμμένο για την ανθρώπινη εμπειρία στην ιστορία. Αυτή επικαιροποιεί συμβολικά και λοιπόν μερικώς και μυστικά, το έσχατο περιεχόμενο της ανάστασης, δηλαδή το γεγονός ότι ο κόσμος δημιουργήθηκε για να γίνεται σε πραγματικό τρόπο, το Σώμα του Χριστού» .
Διατυπώνοντας τελικά, μερικά συμπεράσματα, θα τονίσουμε και θα υπογραμμίσουμε πως η ζωή εν Χριστό την αποκτάμε διαμέσου των Αγίων Μυστηρίων, πού έχουν την βάση τους στο προπατορικό Μυστήριο ή το Μυστήριο των Μυστηρίων, που είναι ο Κύριος και ο Σωτήρας μας Ιησούς Χριστός. Αλλά όλοι συμφωνούμε ότι το πιο γεμάτο μυστήριο από όλα τα Μυστήρια είναι ο Θεός – Άνθρωπος, Ιησούς Χριστός και μετά από Αυτόν είναι η Ευχαριστία και η Εκκλησία. Με το Βάπτισμα, το Χρίσμα και την Ευχαριστίας μας ενσωματώνει μέσα Του, μέσα στο μυστικό Του Σώμα – η Εκκλησία, μας υψώνει στην κοινωνία μαζί Του και μας τοποθετεί δίπλα Του, προσφέροντάς μας τον απέραντο και απεριόριστο πνευματικό πλούτο Του, με τον οποίο μπορούμε να μεγαλώσουμε ακατάπαυστα, «μέχρι καταντήσωμεν εις άνδρα τέλειον, εις μέτρον ηλικίας του πληρώματος του Χριστού» (Εφέσιους 4, 13).
Σε κάθε Μυστήριο, ο Χριστός προσφέρεται σ’εμάς με ένα έργο Του, όμως στην Ευχαριστία προσφέρεται με το ίδιο το Σώμα και το Αίμα Του, εντελώς διαπερασμένες από το Πνεύμα Του και διαμέσου των οποίων πνευματοποιεί και εμάς, έχοντας την άδεια της ελεύθερης θέλησής μας. Η Ευχαριστία είναι το Μυστήριο που επεκτείνει τον Χριστό μέσα μας, ή με το οποίο είμαστε εμείς αφομοιωμένοι στην ανθρωπότητά Του, δοξασμένη δια Ανάστασης και Ανάληψης. Αυτή η επέκταση του Χριστού μέσα μας αποτελεί την Εκκλησία – μια κοινότητα προσώπων ενωμένα μεταξύ τους με το ίδιο Σώμα και Αίμα του Χριστού, γεμάτα από το Άγιο Πνεύμα. Η Εκκλησία που σχηματίζεται σ’αυτόν τον τρόπο ως μια συγκεκριμένη, ορατή κοινότητα, των ανθρώπων με τον Θεό διαμέσου του Χριστού εν Άγιο Πνεύμα, έχει με την σειρά της την μυστηριακή δύναμη να επεκτείνει στην συνέχεια τον Χριστό μέσα σε άλλους ανθρώπους, διαμέσου των οργάνων που επέλεξε και αγίασε ο Ίδιος ο Χριστός εν αυτήν και γι’αυτήν, δια Αγίου Πνεύματος, προσθέτοντας στο Σώμα Του νέα μέλη. Επίσης, η μυστηριακή δύναμη, που αγιάζει την Εκκλησία, πηγάζει με την δύναμη του Χριστού ο οποίος κατοικεί μέσα της δια Αγίου Πνεύματος. Η Ευχαριστία και η Εκκλησία είναι δυο αξεχώριστες πραγματικότητες, σε μια συνεχή και αδιάρρηκτη σχέση, η μία συνεισφέροντας την άλλη, η μία όντας προϋπόθεση για την άλλη, και στα δυο είναι παρόν ο ίδιος Χριστός διαμέσου του Σώματός Του, πλήρως πνευματοποιημένο, ελκύοντας όλα τα μέλη Του προς το ύψωμα όπου βρίσκεται Αυτός.
Επομένως η σπουδαιότητα και η σημασία της Ευχαριστίας είναι βασικές και μέγιστες για την ζωή του ανθρώπου, για τη ζωή του κόσμου, διότι αυτή είναι η υψηλότερη ένωση που μπορεί να πραγματοποιείται μεταξύ ανθρώπου και Κυρίου μας Ιησούς Χριστός, με τον Θεό, στην Βασιλεία Του. Η Θεία Κοινωνία, που γίνεται στο πλαίσιο της Αγίας Λειτουργίας, η οποία εκτελείται στην Εκκλησία από τους πιστούς, μας ενώνει με τον Χριστό και εμάς ένας με τον άλλο, επειδή όλοι πιστεύουμε στον Μοναδικό Χριστό – Εκείνος που είναι εχτές, σήμερα και στους αιώνες και δια του οποίου κοινωνούμε των ίδιων Αγίων Μυστηρίων. Αυτή είναι Μυστήριο της Εκκλησίας και της ενότητας της Εκκλησίας, διότι μέσα της σφραγίζεται η ενότητα πίστης, στεφανώνοντας την Λειτουργία του Λόγου. Αυτή υποστηρίζει την μόνιμη αύξηση των πιστών εν Χριστό, εν μυστικό Σώμα Του – η Εκκλησία – εν κοινωνία της αγάπης με τον Χριστό και μεταξύ τους. Έτσι, η Ευχαριστία είναι ένα μυστήριο της συμφιλίωσης , της αγάπης και της βαθιάς ενότητας των ανθρώπων εν Χριστό, της σωτηρίας εν Αυτού και δι’Αυτού, όπως ξαναείπαμε σ’αυτη την εργασία. Η χριστιανική ενότητα πρέπει να αντανακλάται προς όλον τον κόσμο, για να προετοιμάζεται σ’αυτόν τον τρόπο η εσχατολογική ενότητα την οποία προεικονίζει η Άγια Κοινωνία, η αιώνια Βασιλεία του Θεού που την προγευόμαστε ήδη από αυτή την γήινη ζωή και η οποία δεν είναι μια ανθρώπινη κοινωνία, αλλά μια ενότητα εν Θεό, στην πληρότητα της αλήθειας και στην χάρη της Βασιλείας . Αυτή η θεώρηση θα έπρεπε να ασφαλίζει την καθολικότητα ή την οικουμενική σκέψη και κίνηση της μιας Εκκλησίας, όπως και ο Χριστός – ο αληθινός Θεός – ένας είναι!…
Τελειώνουμε με την διαπίστωση ότι η Ευχαριστία επικαιροποιεί σε έναν συγκλητικό δυναμικό, προς την πληρότητα της ύπαρξης, τις μεγάλες ανθρώπινες δυνατότητες που σημαίνουν και συμβολίζουν αυτό που πρέπει να γίνεται ο κόσμος, δηλαδή μια προσφορά και έναν επαινετικό ύμνο που προσφέρεται ακατάπαυστα, στον Δημιουργό. Μια καθολική κοινωνία εν Σώμα του Χριστού, μια βασιλεία της δικαιοσύνης, της αγάπης και της ειρήνης εν Άγιο Πνεύμα, για την ένωση και σωτηρία των πάντων εν Κύριο Χριστό και δια Χριστού, φτάνοντας έτσι στην τελειοποίησή μας, με την βοήθεια της Αγία Ευχαριστίας, στην οποία ανακαλύπτουμε, σ’άυτόν τον τρόπο, την ανεκτίμητη πνευματική της αξίας.

The Value of Holy Communion or Eucharist- The Base of Church, of Its Unity and of Its Redemption in Christ

Abstract

This study wants to point out and to underline once again the importance of Holy Communion in the faithful life; without which they cannot purify themselves, nor redempt from a spiritual point of view.
The material presented also emphasizes the sacred value of this unbloody sacrifice, which is Holy Communion, a sacrifice brought by Our Lord Jesus Christ, who brings Himself for us and for our redemption, thus reminding us of His Sacrifice on Golgotha, but in a spiritual way, in and through the Church which we make up and must obey and which is actually led by Jesus Christ- Its founder.
This material reveals the unbreakable and reciprocal relationship between Holy Eucharist and Church, between Holy Communion and the other Holy Mysteries of the church, as a source of the holy blessing of the saints over people. It emphasizes the role of Holy Eucharist which makes possible both the communion between God – Jesus Christ, the human- and people but also the communion between people who are the members of the church and who make up its Body, as Jesus Christ is its Head.
This study is based on different quotations from The Holy Bible , whose role is to emphasize those mentioned in it, and which are part of the spiritual treasure of the Church, as well as the Church is blessed by Jesus Christ through its servants- the priests. This precious treasure, from a spiritual point of view, which is Holy Eucharist- the one that through the Holy Liturgy changes into the Holy Bread-Body and the Holy Blood which give life in order to provide us all eternal life in the Kingdom of Heavens.

Dr. Stelian Gomboş – Bucureşti – România

https://steliangombos.wordpress.com/